परिचय: हामी को हौं?
आम जनमानस जान्न चाहन्छन्: रौनियार को हो? हामी को थियौं, के भइ सकेका छौं र के हुनेछौं अझै। आज सँगै यी प्रश्नहरूको गहिराइमा जानेछौं। हामी रौनियार वैश्य – हाम्रो इतिहास गौरव, संघर्ष र पहिचानको एउटा जीवन्त गाथा हो।
प्राचीन मूल: गुप्त साम्राज्यको विरासत
हाम्रो वैश्य वंशको इतिहासका पहिलो पुरुष सम्राट चन्द्रगुप्त विक्रमादित्य हुन्, जसले गुप्त वंशको स्थापना गरे। उनको विवाह नेपालका राजकुमारी कुमारदेवी सँग भयो, जसकारण नेपाल हाम्रो वंशको ननिहाल बन्यो। हाम्रो राजधानी पाटलिपुत्र (हालको पटना) थियो।
यसै गुप्त कालमा श्वेत हूणहरूको आक्रमण भएको थियो, जसको सामना हाम्रा पूर्वज सम्राट स्कन्दगुप्त ले गरे। हामी सम्राट हेमचन्द्र विक्रमादित्य (हेमू) का वंशज हौं, जसले दिल्लीबाट भारत शासन गरे।
नामकरणको यात्रा: कारस्करदेखि रौनियारसम्म
प्राचीन कालमा हामीलाई “कारस्कर” (कर्कश आवाजमा बोल्ने, कठिन मेहनत गर्ने) भनिन्थ्यो। मध्यकालमा अपमानजनक रूपमा “रणहार” (रण + हार) भनिएको थियो, जुन आधुनिक कालमा अपभ्रंशित भएर “रौनियार” बन्यो।
अंग्रेज विद्वानहरूको मतानुसार, नुन बेच्दा गाउने-चिच्याउने र जुझारु स्वभावका कारण “रोने-हारे” वा “रणहार” भनिएको हो, जसबाट रौनियार, रोनियार, नूनियार जस्ता शब्दहरू प्रचलित भए।
वैश्य परिचय: समाजको आर्थिक शिरा
वैश्य शब्द वैदिक शब्द “विश्” (प्रजा) बाट आएको हो। वैश्यहरूको धर्म यजन, अध्ययन, पशुपालन, कृषि, वाणिज्य र व्यवसाय थियो। आज पनि धेरै वैश्यहरू व्यवसायमा संलग्न छन्।
ऋग्वेदको पुरुष सूक्तमा ब्राह्मण, क्षत्रिय र वैश्यको उत्पत्ति उल्लेख छ। वैश्य समाजले व्यापारबाट रोजगारी सिर्जना गरेर र दानबाट समाजको सेवा गरेर विशिष्ट स्थान हासिल गरेको छ।